تبلیغات
این وبلاگ جهت غنای بیشتر و اطلاع رسانی علمی با هماهنگی و همكاری استاد صیادی و همكاران سامان یافته است - پژوهشی درباره تاریخچه جراحی قفسه صدری در ایران

این وبلاگ جهت غنای بیشتر و اطلاع رسانی علمی با هماهنگی و همكاری استاد صیادی و همكاران سامان یافته است

مهم نیست در این میان چه كاره ای! مهم آن است كه كار مربوط به خودت را به نحو احسن انجام دهی ...ولی چون كبوتر ساده و چون مار هوشیار

یکشنبه 5 اردیبهشت 1389

پژوهشی درباره تاریخچه جراحی قفسه صدری در ایران

نویسنده: مدیر برنامه ها   طبقه بندی: مقالات، 

پژوهشی دربارة تاریخچة جراحی قفسة صدری در ایران

 دكتر عزیزالله عباس یدزفولیاستاد گروه جراحی قفسه سینه، دانشگاه علوم پزشكی شهید بهشتی، بیمارستان مسیح دانشوری، بخش جراحی قفسة سینه

دكتر ابوالقاسم دانشور كاخكی، دكتر مهرداد عرب ،دكتر مجتبی جواهرزاده ،دكتر محمدبهگام شادمهر ، سپهر عباسی، دكتر رویا فرزانگان

واژ ههای كلیدی: تاریخچه، جراحی قفسة سینه، توراكس، ایران

خلاصه:

زمینه و هدف: جراحی قفسة سینه در ایران بصورت یك شاخه از جراحی عمومی جدا شده و در چند دهة اخیر به سرعت رشد كرده است. در ح ال حاضر اعم ال

جراحی قفسة سینه توسط افراد متخصصی انجام می شود كه برای این رشته آموزش دیده اند و كیفیت درمان بیماران با استانداردهای جهانی قابل مقایسه است. هدف از این مطالعه آشنایی با روند شكل گیری این رشته و معرفی پزشكان و افرادی كه در توسعة این رشته نقش مؤثری ایفا نموده اند، است. با امید به اینكه در پزشكان جوان انگیزة بیشتری برای توسعه جراحی قفسة سینه ایجاد كند.

مواد و روش ها: با مراجعه به استادان قدیمی و انجام مصاحب ههای حضوری متعدد و استف اده از آرشیو و آلبوم های شخصی آنها و نیز استفاده از اسناد موجود دردبیرخانه شورای آموزش پزشكی و تخصصی، اطلاعات مورد نیاز جمع آوری و تدوین شده است. مطالب تدوین شده مجددًا برای اصلاح و نظرخواهی به این افراد و نیز تعدادی از پزشكان  تخصص در این رشته ارائه شده و متن نهایی تهیه شده است.

یافته ها: از ابتدای قرن شمسی معاصر، جراحان عمومی ب هصورت متفرقه مبادرت به اعمال جراحی قفسة صدری م یكرده اند؛ اما بیهوشی مدار بسته تا دهة س ی در ایران رایج نبوده و آموزشی در داخل كشور در زمینه جراحی قفسة سینه وجود نداشته است. آنتی بیوتیك ها در دسترس نبوده و حتی ب هروش های جدید تخلیة فضای جنب (لولة سینه و تخلیه زیر آب) آشنایی چندانی وجود نداشته است. بنابراین اعمال انجام شده محدود به موارد اورژانس، صدمات و تخلیه آبس هها بوده است. بیماری سل و نیاز به مداخلة جراحی برای درمان آن در بعضی از بیماران از عوامل محرك مهم برای توسعة این رشته بوده است. جراحان عمومی كه از كشورهای دیگر برگشته بودند نیز تا حدی به اصول جراحی توراكس آشنا شده و گاهی به انجام آنها مبادرت می كردند. در بعضی مراكز نظامی و یا مراكز وابسته به كشورهای خارجی نیز به صورت متفرقه اعمال جراحی قفسة سینه توسط جراحان ایرانی و خارجی انجام می شد. به طور مثال شادروان پروفسور یحیی عدل اقدام به اعمال جراحی قفسة سینه م ینموده و اینكار را به شاگردان خود آموزش میداده است.در سال ۱۳۳۰ دكتر صادق قاضی و كمی بعد از آن دكتر انورشكی به دعوت جمعیت حمایت از مسلولین در بیمارستان بوعلی و ابوحسین شروع به كار كردند . آنها اولین - افرادی بودند كه به صورت متمركز به جراحی سل و جراحی ریه و قفسة صدری مبادرت كرده و دوره آموزشی تخصصی در این رشته را در فرانسه گذرانده بودند. دهة ۳۰  1۳۴۰  را می توان دوران شروع جراحی قفسة سینه به صورت تخصصی و متمركز در این مراكز نامید. بعد دامنة فعالیت جراحی قفسة سینه به بیمارستان های مسیح دانشوری، سرخه حصار، مراكز نظامی و جاهای دیگر كشیده شد. از اوائل دهة ۱۳۴۰ با ورود جراحان تحصیل كرده در رشتة جراحی قلب و عروق از آمریكا و جاهای دیگر، جراحی قفسة سینه در دانشگاه تهران و سپس در سایر دانشگا هها شكل گرفت و آموزش رسمی دانشگاهی شروع شد. در سال ۱۳۶۳ (ه .ش)، جراحی قفسة سینه به عنوان یك رشتة فوق تخصصی مورد  تصویب شورای آموزش پزشكی و تخصصی قرار گرفت و تا به حال حدود ۸۰ نفر در این رشته فار غ التحصیل شده اند كه اكثر آن ها در داخل كشور مشغول فعالیت درمانی و آموزشی هستند. دانشگاه های علوم پزشكی تهران، شهید بهشتی و تبریز دارای بخش های تأیید شده برای آموزش دستیار فوق تخصصی جراحی قفسة سینه هستند؛ ولی در خیلی از دانشگاه ها و مراكز غیردانشگاهی كشور جراحان آموزش دیده در این رشته به كار درمانی اشتغال دارند و بخ شهای جراحی قفسة سینه دایر كرده اند.

بحث و نتیجه گیری: با توجه به تثبیت این رشته در مراكز دانشگاهی و توسعة علمی آن، امروزه زمینه های خوبی برای فعالیت بالینی، آموزشی و پژوهشی در این رشته در اكثر دانشگاه ها مشاهده می شود.

نشریه جراحی ایران، دوره ۱۳ ، شماره ۳۴ ، سال ۱۳۸۴

زمینه و هدف

در طب سنتی ایران آثار و علائم فراوانی از توجه پزشكان به بیماری های ریه و قفسة سینه وجود دارد . پزشكان نامدار ایرانی چون بوعلی سینا، رازی و اهوازی به امراض سل، ذات الریه، سرطان مری و آمپیم توجه داشته و علائم آنها را بیان كرده و حتی مبادرت به انجام مداخلات ساده جراحی برای درمان بیماری ها و ضایعات قفسة  سینه نیز می كرده اند. 2و 1 از این پزشكان نوشته های فراوانی به جای مانده است كه قرن های متوالی به صورت راهنما و مرجع در دانشگاه های مهم جهان تدریس می شده اند. اگر چه بقراط اولین كسی است كه نوشته های وی در موارد تخلیة چرك از فضای جنب در تاریخ ثبت شده و جالینوس نیز همان كار را انجام داده است، 4و 3 ولی رازی در قرن سوم هجری قمری در این مورد بسیار فراتر رفته و نه تنها مایعات را از جنب تخلیه می كند، بلكه روش دقیق انجام كار و نیز مداخلات طبی همزمان برای تسریع در بهبودی را به كار می گیرد. مدرسة دارالفنون در سال 1267 هجری قمری (حدود 1230 هجری شمسی) به همت میرزاتقی خان  فراهانی (امیركبیر) تأسیس شد. تأسیس این مدرسه دو اثر مهم در توسعة علوم و فنون ایجاد كرد. اثر اول آموزش علوم و فنون جدید تحت نظر معلمین اروپایی بود. رشته های علوم از هم جدا شدند و هر رشته برای خود قواعد و ضوابطی پیدا كرد كه بیشتر از دانشگاه های اروپایی اقتباس شده بو د . شاگردانی كه در دارالفنون تربیت شدند به روح و ماهیت علوم اروپایی و بعضاً آمریكایی آشنا شدند . اولین شاگردان دارالفنون اكثراً از خانواده های اشراف یا دولتمردان بودند و تعدادی از آنها توانستند برای تكمیل تحصیلات به كشورهای خارج بروند. در بازگشت اغلب این افراد در رشته خود متشخص شدند و بعضی از آنها پایه ریز و بنیانگذار یك رشتة جدید پزشكی در داخل كشور شدند. 6و اثر دوم تأسیس مدرسة دارالفنون، جدایی طب سنتی از آموزش رسمی دولتی بود. احتمالاً این اثر پدیدة مثبتی نبوده است و باعث شده است كه طب سنتی ایران كه در نوع خود كارآمد و غنی بوده است، تضعیف و به فراموشی سپرده شود . اگر چه در دارالفنون هم طب ایرانی تدریس می شد (قانون ابن سینا و شرح اسباب نفیسی عمده ترین كتب درسی پزشكی محسوب می شدند)، ولی جریان امر در جهت سیطره طب  اروپایی در بخش های رسمی و دولتی بو د . بعد از تأسیس تشكیلات نوین دانشكده پزشكی تهران در سال 1313 ، این امر به اوج خود رسید. طبی كه قرن ها در نوع طراز اول بود و دارای محتوی اخلاقی و انسانی بارزی بود، ناگهان به فراموشی سپرده  شد. اوج بازدهی علمی تربیت شدگان دارالفنون در سال های 1210-1380 هجری شمسی بود. خیلی از رشته های علمی طب در این سال ها تأسیس شد و یا تشكیلات نوین خود را پیدا  كرد.

ظاهراً اولین اعمال جراحی به روش اروپایی در ایران توسط دكتر پولاك (ادوارد  اكوب) اطریشی انجام شده است . وی كه اهل وین بود پس از فوت كلوكه، طبیب ناصرالدین شاه، جانشین او شد و به تدریس جراحی در دارالفنون پرداخت  1272 هجری قمری). اعمال جراحی او در ایران تازگی تمام ) داشته و با آب وتاب در روزنامه های رسمی آن دوران درجمی شد. 7 پس از آن اعمال جراحی توسط سایر پزشكان اروپایی و شاگردان ایرانی آنها انجام می شده است. به خصوص بعد از تأسیس بیمارستان سینا در سال 1251 شمسی (نام اول آن مریض خانه دولتی بوده است) بستر مناسبتری برای انجام اعمال جراحی ایجاد شد و در پایان قرن 13 و شروع قرن 14 شمسی، دكتر حسین خان معتمد جراح بیمارستان سینا، جراحی های مهمی چون لاپاراتومی  كله سیستكتومی را  به طور معمول انجام می داده است. 9و اگر چه در شروع قرن شمسی معاصر ( 1300 ) انجام اعمال جراحی عمومی در داخل كشور متداول بوده است ، ولی اثر چندانی از جراحی قفسة سینه دیده نمی شود. به نظر می رسد دو علت باعث این كمبود بودند. علت اول این بود كه بیهوشی مدار بسته كه به تازگی در كشورهای اروپایی و آمریكایی رایج شده بود، هنوز در ایران ناشناخته بود. علت دوم این بود كه جراحی قفسة سینه ماهیت مستقلی در دنیا نداشت و   شكانی كه از  كشورهای خارج برگشته و شاگردان دارالفنون را درس می دادند، خود در این رشته آموزش مستق ل و كافی ندیده 1330 هجری شمسی را می توان دوران - بودند. سال های 1300 جنینی برای تولد جراحی قفسة سینه در ایران محسوب كرد .

عواملی كه باعث تكامل  و رشد این جنین شده است به قرار زیر است:

تلاش همگانی برای درمان بیماران مسلول و مبادرت جراحان عمومی به اعمال جراحی قفسة سینه بر بستر این دو عامل زمینه برای ایجاد رشته جراحی قفسة سینه در مراكز دولتی و دانشگاه ها ایجاد شد و مراكزی برای 1350- آموزش و كسب تجربه به وجود آمد .

سال هایی است كه جراحی توراكس به صورت متمركز در چندین مركز انجام می  گیرد؛ ولی آموزش رسمی تخصصی این رشته در آخر این دوران، ابتدا در دانشگاه تهران و سپس در سایر دانشگاه ها و مراكز دولتی دیگر به صورت یك رشته مستقل شروع شد.

تاریخ معاصر

الف- تلاش برای درمان بیماران مسلولوضعیت بیماری سل و بیماران مسلول در ابتدای قرن حاضر اسفناك بود. طب سنتی بوعلی سینا و رازی، جای خود را به عقاید مبهم و خرافی داده بود و در هر شهر و محله ای نوعی درمان صورت می گرفت كه اكثر این درما نها نه تنها فایده ای به حال بیمار نداشت بلكه باعث صدمه و زیان بیشتری به آنها می شد. 10 روش های درمانی كه در اروپا رایج شده بو د ، نظیر استراحت درمانی و كلاپس تراپی نیز در ایران ناشناخته بود و فقط در موارد معدودی برای بعضی اشراف و شاهزادگان و بنا به توصیة پزشكان خارجی تجویز می شد. اولین حركت های عمومی و رسمی برای كمك به مسلولین احتمالاً در اوائل قرن شمسی معاصر صورت گرفته است. دكتر مسیح دانشوری تحصیلات خود را در زمینة ریه و سل در اروپا انجام داده و در مهرماه 1313 به ایران بازگشت. بازگشت ایشان را می توان نقطة عطفی در شروع درمان های مدرن در زمینة سل در ایران محسوب نمو د. آسایشگاه سل شاه آباد بنا به پیشنه اد دكتر دانشوری در ( 1316 (شمسی) افتتاح شد. 11 (تصویر شماره 1 /5/ تاریخ 26  تصویر ۱- دكتر مسی حدانشوری در حال افتتاح بیمارستان شا ه آبا د. تاریخ عكس ۲۶ مرداد ۱۳۱۶ هجری شمسی است كه با خط خودش ان زیر نویسی شده است.

قبل از ایشان نیز دكتر سیاوش شقاقی، فارغ التحصیل از سوئیس در بخش خصوصی برای سروسامان دادن به این بیماری تلاش هایی كرده بود. دكتر محمد علی نشرودی كه تحصیلات تخصصی خوبی در زمینة (بیماری های ریوی) و سل در فرانسه كرده بود، در سال 1328 به استادی كرسی سل دانشكدة پزشكی دانشگاه تهران انتخاب و تدریس  منظم دانشگاهی بر اساس علم اروپایی در زمینة سل و ریه ( شروع شد. 12 (تصویر 2

تصویر شماره ۲- دكتر محمدعلی نشرودی استاد كرسی سل دانشگاه تهران سال ۱۳۲۸

انجمن حمایت از مسلولین در تاریخ هجدهم اسفند ماه سال 1322 تحت ریاست سید محمد صادق طباطبایی رئیس قبلی مجلس شورای ملی و سی نفر دیگر از افراد نیكوكار از جمله دكتر مسیح دانشوری تشكیل شد. تشكیل این جمعیت باعث شد كه كمك های مردمی زیادی برای درمان بیماران مسلول و تأسیس مراكز درمانی آنها اختصاص یابد. با توجه به كثرت بیماران مسلول در آسایشگاه شاه آباد ، لازم بود مراكز دیگری برای درمان بیماران تخصیص یابد . به تشویق دكتر مسیح دانشوری و به همت افراد نیكوكاری چون سیدفیروز آبادی، حاج عاصمی و چند نفر از تجار خیرخواه، بیمارستان دیگری در شهر ری برای بستری كردن بیماران مسلول تأسیس شد (بیمارستان پوستی).

 اما به علت اینكه محل این بیمارستان  از نظر آب و هوا مناسب نبود، بیمارستان دیگری در باغ امامیه به تشویق دكتر مسیح دانشوری و از طرف دربار و وزارت بهداری تأسیس شد. این بیمارستان در تاریخ سیزدهم آذر ماه سا ل 1324 به نام بیمارستان بوعلی دایر شد . در سال 1332 مركز  بیماری های ریوی در تهران، خیابان پارك شهر با مشاركت سازمان بهداشت جهانی، وزارت بهداری و سازمان شیروخورشید سرخ وقت تشكیل گردید. ریاست این مركز را آقای دكتر خلیل فلسفی به عهده داشتند و یكی از اپیدمیولوژیست های فرانسوی به نام پروفسور شال مأمور  تحقیقات و آموزش در این مركز بود. بعضی فعالیت های مبارزه با سل در این مركز متمركز شد، تشخیص بیشتر با دستگاه های  رادیولوژی سیار (مینوگرافی) انجام می شد. همچنین  واكسیناسیون ب ث ژ، تست توبركولین و استفاده از داروهای مورد مصرف روز انجام می گرفت. از جمله فعالیت های آموزشی این مركز، دوره های بازآموزی 6 ماهة سل بود، كه چندین دوره دوام پیدا كرد . به همت جمعیت حمایت از مسلولین و با كمك های مردمی در سال 1330 ، بیمارستانی در نزدیك بیمارستان بوعلی به نام بیمارستان ابوحسین تأسیس شد . از اهداف تأسیس این مركز تمركز جراحی ریه و سل در آن بود، لذا از دكتر محمدصادق قاضی تهرانی كه تحصیلات خوبی در جراحی ریه و سل در فرانسه كرده بودند دعوت به برگشت به .( ایران شد و در آنجا شروع به كار كرد (تصاویر 3و 4 تصویر ۳- دكتر محمد صادق قاضی در جوانی كمی بعد از آن  نیز دكتر انورشكی در بیمارستان ابوحسین كار خود را شروع كرد (تصویر 5). به این ترتیب درمان جراحی بیماران مسلول و به تبع آنها درمان جراحی سایر بیماری های ریه و قفسة سینه شروع شد . 14 و 13 سال های 1330 تا 1350 بیشترین اعمال جراحی سل و ریه در این مراكز انجام می شده است و عدة قابل توجهی افراد علاق ه مند برای یادگیری جراحی ریه به آنجا می رفتند.

تصویر ۴- تأییدیه دورة انترنی دكتر محمد صادق قاضی توسط پروفسور اوبرلین

آموزش دانشگاهی بیماری سل به دانشجویان پزشكی حتی قبل از تأسیس تشكیلات نوین دانشكدة پزشكی (سال 1313 شمسی) وجود داشته است . 15 از اوائل دهه 1330-20 در سال پنجم پزشكی تدریس سل به طور مفصل انجام می گرفت 16 (تصویر 6).  رونكوسكوپی ریژید و نمونه برداری توسط دكتر محمد ابراهیم دهگان در سال های چهل در بیمارستان سینا در بخش پروفسور عدل انجام می گرفت. دكتر عزیزالله عباسی دزفولی پژوهشی دربارة تاریخچة جراحی ... تصویر ۵- دكتر انورشكی از بنیانگذاران جراحی توراكس در ایران (۱۳۸۲-۱۲۹۲)

از اوایل دهة 1340 بهینه سازی در آسایشگاه مسلولین ارتش كه در آن زمان به صورت یك آسایشگاه ریوی تحت عنوان بیمارستان 505 ارتش بود، صورت گرفت. این بیمارستان در سال های دهه 1330 تحت عنوان بیمارستان مسلولین ارتش در كنار آسایشگاه شاه آباد تأسیس شده بود. در بازسازی این بیمارستان دكتر محمد گوران كه تحصیلات خود را در رشته بیماری های داخلی و ریوی در انگلستان به پایان رسانیده بود ، با همكاران دیگر از جمله دكتر جواد طباطبایی نقش اساسی داشتند. در محوطة آسایشگاه قبلی یك بیمارستان مدرن،

مجهز به آزمایشگاه، رادیولوژی و بخش جراحی تأسیس گردید. ادارة بخش داخلی را هم دكتر كرامت اله فرهودی به عهده داشت.

قبل از تأسیس بخش جراحی 505 ارتش اعمال جراحی در مورد بیماران ریوی و مسل ول در بیمارستان 502 ارتش انجام می گرفت، كه دكتر نظام الدین جزایری و دكتر حسن رحمانی كه هر دو از شاگردان پروفسور اولیویه مونو  (پرفسوری كه استاد دكتر صادق قاضی و دكتر انورشكی نیز بود) اداره می شد. همچنین دكتر عباس فهی د فعالیت های زیادی در زمینة جراحی توراكس و جراحی قلب در این مركز 1340 ) بعد از تأسیس بخش جراحی در - انجام داد. (سال های 50 بیمارستان 505 ، دكتر حسن رحمانی از بیمارستان 502 به بیمارستان 505 ارتش منتقل و به همراه دكتر منوچهر خجسته

كه از شاگردان سری اول دكتر انورشكی و دكتر هاشمیان بود فعالیت خود را دنبال كرد. 17 ادارة بیمارستان 505 بعد از دكتر محمد گوران به دكتر حسن رحمانی و بعد از او به دكتر جواد طباطبائی محول گردید.

از نوآوری های انجام شده در این بیمارستان، تأسیس بخش رونكولوژی و استفاده از دستگاه های جدید بود. فعالیتهای تحقیقی و آموزشی با نمایش فیلم های سینمائی و اسلاید رنگی از تصاویر برونشی و انتشار مقالات با همكاری آقای دكتر قاضی ، دكتر طباطبایی و دیگران انجام م ی شد . 18  نامبردگان این تكنولوژی را از بیمارستان لاینك پاریس كه دوره تخصصی را در آنجا گذرانده بودند، فراگ رفته و به ایران منتقل كرده بودند.

ب - مبادرت جراحان عمومی به اعمال جراحی قفسة سینه

شادروان پروفسور یحیی عدل در سال 1318 هجری شمسی پس از پایان تحصیلات خود در فرانسه به ایران مراجعت كرد و كار خود را در دانشگاه تهران شروع كرد . وی از اولین جراحان ایرانی بود كه پس از طی دوره تخصصی جراحی در اروپا (فرانسه) به ایران آمده بود و به فنون جراحی عصر خود تسلط كامل داشت. قبل از ایشان باید از دكتر حسین معتمد به عنوان اولین استاد جراحی ایرانی نام برد. دكتر حسین معتمد در دو دهة اول قرن شمسی معاص ر ، آموزش جراحی را در بیمارستان سینا به عهده داشت . دكتر معتمد در سال 1265

هجر ی شمسی متولد شده و تحصیلات طب خود را در دانشكدة طب 4 كلاسه در دارالفنون انجام داده بود و كار جراحی را نیز در مریضخانه دولتی (بیمارستان سینا) تحت آلمانی یاد گ رفته بود . دكتر (Ilberg) نظر دكتر ایلبرگ ایلب رگ قبل از جنگ جه انی اول مسئ ول ادارة بخش جراحی بیمارستان سینا بود و با شروع جنگ جهانی اول از ایران رفت و ادارة بخش به دكتر معتمد سپرده شد. خیلی از پیش كسوتان جراحی كشور اولین آموزش های جراحی  خود را مدیون دكتر معتمد هستند؛ از جمله دكتر قاضی و دكتر انورشكی جراحان توراكس. دكتر معتمد اگرچه اولین جراح ایرانی است كه بعضی از اعمال مهم از جمله گاستركتومی و سمپاتكتومی لومبار را در كشور انجام داده است، ولی برخلاف شادروان پروفسور عدل، ظاهراً مب ادرت به اعمال قفسة سینه نمی كرده است. 19 در آن موقع جراحی قفسة سینه در آمریكا با تلاش افرادی چون چرچی لو سوئیت، ماهیت  ستقل خود را پیدا كرده و اروپا را هم تحت تأثیر قرار داده بود، 20 از جمله بلسی در انگست ان نیز اقدامات مهمی در این زمینه بعمل آورد. پروفسور عدل نیز در فرانسه با اعمال توراكوتومی و  رزكسیون های ریوی آشنایی پیدا كرده بود. وی از اولین افرادی است كه درایران اقدام به اعمال جراحی كیست هیداتید ریه، جراحی سرطان مری و حتی جراحی قلب نموده است.

پایان قسمت اول

نظرات() 
Cialis pills
شنبه 18 فروردین 1397 11:59 ق.ظ

Very good advice. Many thanks.
acheter cialis meilleur pri enter site natural cialis il cialis quanto costa cost of cialis cvs we choice cialis pfizer india cialis diario compra acheter cialis meilleur pri cialis arginine interactio cialis lowest price purchase once a day cialis
Cialis canada
شنبه 4 فروردین 1397 11:55 ق.ظ

Incredible loads of awesome data.
canada discount drugs cialis sialis online cialis cialis tadalafil online when will generic cialis be available we choice cialis pfizer india generic low dose cialis cialis 5 effetti collaterali generic cialis cialis online deutschland
Online cialis
سه شنبه 29 اسفند 1396 03:51 ب.ظ

Whoa lots of fantastic material.
viagra cialis levitra cialis 5 effetti collaterali dose size of cialis cialis manufacturer coupon click now buy cialis brand effetti del cialis cialis kaufen click here to buy cialis where cheapest cialis callus
How can you get taller in a week?
جمعه 24 شهریور 1396 04:34 ب.ظ
We stumbled over here by a different page and thought I might check things out.
I like what I see so now i'm following you. Look forward to exploring your web page yet again.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

نظرسنجی

    انتقاد و پیشنهاد و نظرات سازنده شما را صمیمانه می پذیریم ... واما نحوه آشنایی شما با ما؟






  • آخرین پستها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :